alleryভাৰতত, "পাব্লিক কি ইনফ্ৰাষ্ট্ৰাকচাৰ" (Public Key Infrastructure) শব্দটো কিহৰ প্ৰসংগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়?
Aডিজিটেল সুৰক্ষা আন্তঃগাঁথনি
Bখাদ্য সুৰক্ষা আন্তঃগাঁথনি
Cস্বাস্থ্য সেৱা আৰু শিক্ষা আন্তঃগাঁথনি
Dদূৰসংযোগ আৰু পৰিবহণ আন্তঃগাঁথনি
Answer & Solution
Correct answer: A. ডিজিটেল সুৰক্ষা আন্তঃগাঁথনি
উত্তৰ: A. পাব্লিক কি ইনফ্ৰাষ্ট্ৰাকচাৰ (PKI) ডিজিটেল সুৰক্ষা আন্তঃগাঁথনিৰ (DIGITAL SECURITY INFRASTRUCTURE) প্ৰসংগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
পাব্লিক কি ইনফ্ৰাষ্ট্ৰাকচাৰ (PKI) হৈছে ক্ৰিপ্ট'গ্ৰাফিক প্ৰট'কল, ভূমিকা, নীতি, হাৰ্ডৱেৰ, ছফ্টৱেৰ আৰু কাৰ্যপ্ৰণালীৰ এনে এক ব্যৱস্থা যাৰ দ্বাৰা ডিজিটেল প্ৰমাণপত্ৰ (DIGITAL CERTIFICATES) সৃষ্টি, পৰিচালনা, বিতৰণ, ব্যৱহাৰ, সংৰক্ষণ আৰু বাতিল কৰা হয় তথা পাব্লিক-কি এনক্ৰিপশ্বন (PUBLIC-KEY ENCRYPTION) পৰিচালনা কৰা হয়।
PKI হৈছে আধুনিক ডিজিটেল সুৰক্ষাৰ ভেটি, যিয়ে পৰিচয় পৰীক্ষণ, প্ৰমাণীকৰণ, সুৰক্ষিত যোগাযোগ আৰু ডিজিটেল স্বাক্ষৰ সম্ভৱ কৰি তোলে।
PKI-ৰ প্ৰধান উপাদানসমূহ:
১. চাৰ্টিফিকেট অথৰিটি (CA): এক বিশ্বাসযোগ্য প্ৰতিষ্ঠান যিয়ে ডিজিটেল প্ৰমাণপত্ৰ প্ৰদান কৰি পাব্লিক কি-ক পৰিচয়ৰ সৈতে সংযুক্ত কৰে।
ভাৰতত অনুজ্ঞাপ্ৰাপ্ত CA-সমূহে IT আইন ২০০০-ৰ অধীনত ইলেক্ট্ৰনিক্স আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰালয়ৰ (MeitY) কণ্ট্ৰ'লাৰ অৱ চাৰ্টিফাইং অথৰিটিজৰ (CCA) অধীনত কাম কৰে।
২. ৰেজিষ্ট্ৰেশ্বন অথৰিটি (RA): CA-এ প্ৰমাণপত্ৰ জাৰি কৰাৰ পূৰ্বে আবেদনকাৰীৰ পৰিচয় পৰীক্ষা কৰে।
৩. ডিজিটেল প্ৰমাণপত্ৰ: ইয়াত এটা পাব্লিক কি, ধাৰকৰ পৰিচয়, CA-ৰ স্বাক্ষৰ আৰু বৈধতাৰ সময়সীমা থাকে (সাধাৰণতে X.509 ফৰ্মেট)।
৪. পাব্লিক আৰু প্ৰাইভেট কি যোৰ: যুগ্ম ক্ৰিপ্ট'গ্ৰাফিক কি; পাব্লিক কি সকলোৰে সৈতে ভাগ-বতৰা কৰা হয়, কিন্তু প্ৰাইভেট কি গোপনীয় কৰি ৰখা হয়।
পাব্লিক কি-ৰ দ্বাৰা এনক্ৰিপ্ট কৰা যিকোনো বস্তু কেৱল সংশ্লিষ্ট প্ৰাইভেট কি-ৰ দ্বাৰাহে ডিক্ৰিপ্ট কৰিব পাৰি (আৰু স্বাক্ষৰৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ ওলোটাটো ঘটে)।
ভাৰতত PKI-ৰ ব্যৱহাৰ:
১. আধাৰ e-KYC, e-SIGN সেৱা।
২. আয়কৰ দাখিল, GST ৰিটাৰ্ণ, MCA ফাইলিং, ই-সংগ্ৰহৰ বাবে ডিজিটেল স্বাক্ষৰ।
৩. সুৰক্ষিত ৱেবছাইট (HTTPS / TLS)।
৪. ইমেইল সুৰক্ষা (S/MIME)।
৫. ব্লকচেইন আৰু ডিজিটেল মুদ্ৰা ব্যৱস্থা।
৬. ছফ্টৱেৰ বিতৰণৰ বাবে ক'ড চাইনিং।
ভাৰতৰ IT আইন ২০০০ (ধাৰা ৩৫ ৰ পৰা ৩৯)-এ ডিজিটেল স্বাক্ষৰ আৰু PKI পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ বাবে আইনী কাঠামো প্ৰদান কৰে। ভাৰতৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত CA-সমূহৰ ভিতৰত eMudhra, Sify, NIC, IDRBT অন্তৰ্ভুক্ত।
অন্য বিকল্পসমূহ কিয় অশুদ্ধ:
(B) ভাৰতত খাদ্য সুৰক্ষা PDS, NFSA ২০১৩, FCI ক্ৰয়, ICDS ইত্যাদিৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা হয়। 'পাব্লিক কি ইনফ্ৰাষ্ট্ৰাকচাৰ' নহয়।
(C) স্বাস্থ্য সেৱা আৰু শিক্ষা আন্তঃগাঁথনিয়ে চিকিৎসালয়, বিদ্যালয়, উপ-কেন্দ্ৰ ইত্যাদিক সামৰি লয়। PKI ইয়াৰ নাম নহয়।
(D) দূৰসংযোগ আৰু পৰিবহণ আন্তঃগাঁথনি DoT, TRAI, NHAI, IR দ্বাৰা নিৰ্মাণ কৰা হয়। PKI হৈছে এক ক্ৰিপ্ট'গ্ৰাফিক ধাৰণা, পৰিবহণ নহয়।
উৎস: IT আইন ২০০০ (ধাৰা ৩৫-৩৯)
CCA ভাৰতৰ ৱেবছাইট; ITU আৰু NIST PKI মানক নথিপত্ৰ।
Keep practising Science & Technology
Browse all Science & Technology questions for RRB NTPC, or explore more Science topics.
Related questions
Which dicarboxylic acid is naturally present in significant amounts in spinach and tomatoeWhich organic acid is an abundant natural constituent found in tamarind and unripe mangoesUnder the Brønsted–Lowry concept, an acid is fundamentally defined as a donor of which parWhich specialized glands located in the duodenum secrete protective bicarbonate-rich mucusWhat is the hardest anatomical tissue in the human body that coats the crown of teeth?Which cartilaginous flap folds downward during swallowing to keep food from entering the tWho shared the 1929 Nobel Prize in Physiology with Frederick Hopkins for discovering vitamIn 1747, which Scottish naval physician discovered that citrus fruits prevent scurvy?