গান্ধীবাদ আৰু মাৰ্ক্সবাদৰ মাজত এটা উমৈহতীয়া মিল হ'ল

উত্তৰ: A. গান্ধীবাদ আৰু মাৰ্ক্সবাদৰ উমৈহতীয়া লক্ষ্য হৈছে এখন ৰাষ্ট্ৰহীন সমাজ। পদ্ধতিৰ দিশত গান্ধীবাদ আৰু মাৰ্ক্সবাদৰ মাজত অতি কম মিল দেখা যায় (এটাই হিংসাক সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰত্যাখ্যান কৰে, আনটোৱে বৈপ্লৱিক হিংসাক গ্ৰহণ কৰে; এটা আধ্যাত্মিকতা আৰু ধৰ্মৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত, আনটো দ্বান্দ্বিক বস্তুবাদৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত)। **কিন্তু এটা চূড়ান্ত লক্ষ্যত তেওঁলোক একমত:** শেষত ৰাষ্ট্ৰৰ বিলুপ্তি ঘটা। মাৰ্ক্সে কৈছিল যে ৰাষ্ট্ৰ হ'ল শ্ৰেণী শোষণৰ এক আহিলা। এখন পূৰ্ণবিকাশিত সাম্যবাদী সমাজত শ্ৰেণীসমূহ নোহোৱা হৈ পৰে, ৰাষ্ট্ৰৰ কোনো কাৰ্য্য নাথাকে আৰু ই 'বিলুপ্ত হয়' (এংগেলছৰ 'Anti-Duhring'; লেনিনৰ 'State and Revolution')। অন্তৱৰ্তীকালীন 'সৰ্বহাৰাৰ একনায়কত্ববাদ' ক্ষণস্থায়ী। গান্ধীয়ে 'ৰামৰাজ্য' বা প্ৰবুদ্ধ নৈৰাজ্যবাদৰ ওপৰত আধাৰিত এক আদৰ্শ সমাজৰ কল্পনা কৰিছিল, য'ত প্ৰতিজন ব্যক্তিয়ে আত্ম-অনুশাসন আৰু নৈতিক শক্তিৰ জৰিয়তে নিজেই নিজক শাসন কৰে। তেওঁৰ আদৰ্শ গ্ৰাম স্বৰাজত কেন্দ্ৰীভূত ৰাষ্ট্ৰীয় বলপ্ৰয়োগ অপ্ৰয়োজনীয়, কাৰণ সমাজ জীৱন সত্য, অহিংসা আৰু ন্যাসৰক্ষী নীতি (trusteeship)-ৰ দ্বাৰা নিয়ন্ত্রিত হয়। গান্ধীয়ে বিখ্যাতভাৱে মন্তব্য কৰিছিল যে 'ৰাষ্ট্ৰই এক কেন্দ্ৰীভূত আৰু সংগঠিত ৰূপত হিংসাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে' আৰু ইয়াৰ পৰা মুক্ত হোৱাই আছিল আদৰ্শ। গতিকে দুয়োৰে চূড়ান্ত লক্ষ্য ভৱিষ্যতৰ এখন ৰাষ্ট্ৰহীন নৈতিক সমাজ, যদিও তাত উপনীত হোৱাৰ পথ সম্পূৰ্ণ পৃথক। আন বিকল্পসমূহ কিয় অশুদ্ধ: (B) শ্ৰেণী সংগ্ৰাম মাৰ্ক্সবাদৰ মূল চালিকাশক্তি কিন্তু গান্ধীয়ে ইয়াক প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল; গান্ধীয়ে ন্যাসৰক্ষী নীতি (ধনীসকলে সমাজৰ বাবে নিজৰ ধন ন্যাস হিচাপে ৰাখে) আৰু শ্ৰেণী যুদ্ধৰ পৰিৱৰ্তে সত্যাগ্ৰহৰ জৰিয়তে সংঘাত সমাধান কৰি শ্ৰেণী সমন্বয়ত গুৰুত্ব দিছিল। (C) ব্যক্তিগত সম্পত্তিৰ বিলোপ এক মাৰ্ক্সবাদী উদ্দেশ্য। গান্ধীয়ে ব্যক্তিগত সম্পত্তিৰ বিলোপ সমৰ্থন কৰা নাছিল; ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ ন্যাসৰক্ষী নীতিৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল, য'ত সম্পত্তি ব্যক্তিগত হাতত থাকে কিন্তু গৰাকীয়ে সমাজৰ বাবে এজন ন্যাসৰক্ষী হিচাপে কাম কৰে। (D) অৰ্থনৈতিক নিৰ্ধাৰণবাদ (অৰ্থনৈতিক ভেটিৰ দ্বাৰা ইতিহাস পৰিচালিত হয়) মাৰ্ক্সবাদৰ এক মূল তত্ত্ব। গান্ধীয়ে ইয়াক নাকচ কৰিছিল আৰু বিশ্বাস কৰিছিল যে ইতিহাস কেৱল অৰ্থনৈতিক পৰিস্থিতিৰ দ্বাৰা নহয়, বৰঞ্চ নৈতিক, আধ্যাত্মিক আৰু নীতিগত শক্তিৰ (সত্য, অহিংসা) দ্বাৰাহে গঢ় লৈ উঠে। উৎস: ৰাজনীতি বিজ্ঞান পাঠ্যক্ৰম 'ৰাজনৈতিক তত্ত্ব' এম. কে. গান্ধী 'হিন্দ স্বৰাজ' আৰু 'ইণ্ডিয়া অৱ মাই ড্ৰিমছ' এফ. এংগেলছ 'Anti-Duhring'।