ରାଜ୍ୟସଭାର ଲୋକସଭା ସହିତ ସମାନ କ୍ଷମତା କେଉଁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ରହିଛି?

ଉତ୍ତର: B. ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ କରିବାରେ ରାଜ୍ୟସଭାର ଲୋକସଭା ସହିତ ସମାନ କ୍ଷମତା ରହିଛି। ସମ୍ବିଧାନ ଅଧୀନରେ ରାଜ୍ୟସଭା (ରାଜ୍ୟ ପରିଷଦ) ଏବଂ ଲୋକସଭା (ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସଭା) ର ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷମତା ରହିଛି। କେତେକ ବିଷୟରେ ସେମାନେ ସମାନ ଅନ୍ୟ କେତେକ ବିଷୟରେ (ବିଶେଷ କରି ଅର୍ଥ ବିଷୟ ଏବଂ ଆସ୍ଥା ପ୍ରସ୍ତାବରେ) ଲୋକସଭା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅଟେ। ଲୋକସଭା ସହିତ ସମାନ ଥିବା କ୍ଷମତା ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ: - ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂଶୋଧନ (ଅନୁଚ୍ଛେଦ 368): ଉଭୟ ଗୃହ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବହୁମତ ଦ୍ୱାରା ସଂଶୋଧନ ପାସ୍ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ — ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୃହର ମୋଟ ସଦସ୍ୟ ସଂଖ୍ୟାର ବହୁମତ ଏବଂ ଉପସ୍ଥିତ ତଥା ମତଦାନ କରୁଥିବା ସଦସ୍ୟଙ୍କ ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ବହୁମତ। ଯେକୌଣସି ଗୃହ ସଂଶୋଧନକୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରିପାରିବ। ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂଶୋଧନ ପାଇଁ କୌଣସି ଯୁଗ୍ମ ବୈଠକର ବ୍ୟବସ୍ଥା ନାହିଁ — ଉଭୟ ଗୃହ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ଏହାକୁ ପାସ୍ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। - ସାଧାରଣ ବିଧେୟକ (ଅଣ-ଅର୍ଥ ବିଲ୍) — ଉଭୟ ଗୃହ ପାସ୍ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ମତଭେଦ ସ୍ଥିତିରେ ଅନୁଚ୍ଛେଦ 108 ଅଧୀନରେ ଯୁଗ୍ମ ବୈଠକ ଦ୍ୱାରା ସମାଧାନ କରାଯାଏ। - ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ମହାଭିଯୋଗ (ଅନୁଚ୍ଛେଦ 56, 61)। - ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ / ହାଇକୋର୍ଟର ବିଚାରପତିମାନଙ୍କ ଅପସାରଣ (ଅନୁଚ୍ଛେଦ 124(4), 217)। - CAG, CEC ଇତ୍ୟାଦିଙ୍କ ଅପସାରଣ। - ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏବଂ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ନିର୍ବାଚନ। - ଜରୁରୀକାଳୀନ ଘୋଷଣାନାମାର ଅନୁମୋଦନ। ଅନ୍ୟ ବିକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ କାହିଁକି ଭୁଲ୍: (A) ନୂତନ ସର୍ବଭାରତୀୟ ସେବା ସୃଷ୍ଟି — ଅନୁଚ୍ଛେଦ 312 ଅଧୀନରେ, କେବଳ ରାଜ୍ୟସଭା (ଲୋକସଭା ନୁହେଁ) ଏକ ନୂତନ ସର୍ବଭାରତୀୟ ସେବା ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ (ଉପସ୍ଥିତ ଏବଂ ମତଦାନ କରୁଥିବା ସଦସ୍ୟଙ୍କ 2/3 ବହୁମତ ଦ୍ୱାରା) ସୁପାରିଶ କରିପାରିବ। ଲୋକସଭା ଏହା ଆରମ୍ଭ କରିପାରିବ ନାହିଁ। **ତେଣୁ ଏଠାରେ ରାଜ୍ୟସଭାର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କ୍ଷମତା ରହିଛି, ସମାନ କ୍ଷମତା ନୁହେଁ।** (C) ସରକାରଙ୍କୁ ଅପସାରଣ — ଅନାସ୍ଥା ପ୍ରସ୍ତାବ କେବଳ ଲୋକସଭାରେ ହିଁ ଆଗତ କରାଯାଇପାରିବ (ଅନୁଚ୍ଛେଦ 75(3) — ମନ୍ତ୍ରୀପରିଷଦ ଲୋକସଭା ନିକଟରେ ସାମୂହିକ ଭାବେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ)। ରାଜ୍ୟସଭା ଭୋଟ ଦେଇ ସରକାରଙ୍କୁ ବାହାର କରିପାରିବ ନାହିଁ। (D) ଛାଣ୍ଟ ପ୍ରସ୍ତାବ (CUT MOTIONS) — ବଜେଟ୍ ଉପରେ ଅନୁଦାନ ଦାବି ସମୟରେ ଆଗତ କରାଯାଏ କେବଳ ଲୋକସଭା ଛାଣ୍ଟ ପ୍ରସ୍ତାବ ପାସ୍ କରେ। ରାଜ୍ୟସଭା କେବଳ ବଜେଟ୍ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରେ ଏହା ଛାଣ୍ଟ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଣିପାରିବ ନାହିଁ। ଉତ୍ସ: Constitution of India Articles 75, 108, 109, 110, 312, 368.