भारताच्या संदर्भात, 'हल्बी, हो आणि कुई' या संज्ञा कशाशी संबंधित आहेत?

उत्तर: D. हल्बी, हो आणि कुई या भारतातील आदिवासी भाषा आहेत. ह्या मध्य आणि पूर्व भारतातील अनुसूचित जमातींच्या समुदायांद्वारे बोलल्या जाणाऱ्या भाषा आहेत. (१) हल्बी (Halbi, Halabi किंवा Halbic असेही लिहिले जाते): ही एक इंडो-आर्यन भाषा असून मुख्यत्वे छत्तीसगढमधील बस्तर प्रदेश, तसेच ओडिशा, महाराष्ट्र, आंध्र प्रदेश आणि तेलंगणाच्या काही भागांमध्ये राहणाऱ्या हलबा / हल्बी आदिवासी समुदायांकडून बोलली जाते. ही बस्तर प्रदेशात विविध आदिवासी समुदायांमध्ये 'लिंग्वा फ्रँका' (संपर्क भाषा) म्हणून काम करते. सुमारे ६,००,०००+ भाषिक (२०११ ची जनगणना). (२) हो (HO): ही मुंडा (ऑस्ट्रो-अशियाटिक) भाषा असून झारखंड (सिंगभूम), ओडिशा (मयूरभंज), पश्चिम बंगाल, आसाम आणि छत्तीसगढमधील 'हो' जमातीकडून बोलली जाते. सुमारे १४ लाख भाषिक. ही २०व्या शतकात लाको बोदरा यांनी विकसित केलेल्या 'वारंग क्षिती' (Warang Chiti) लिपीत लिहिली जाते. 'हो' जमात ही झारखंड-ओडिशातील प्रमुख अनुसूचित जमातींपैकी एक आहे. 'हो' भाषा ही मुंडारी आणि संथाली भाषेशी जवळून संबंधित आहे. (३) कुई (KUI): ही एक द्रविड भाषा असून ओडिशातील (कंधमाल, कालाहांडी, रायगडा, कोरापुट) कंध (ज्यांना कोंध किंवा खोंड असेही म्हणतात) जमातींद्वारे बोलली जाते, तसेच आंध्र प्रदेश आणि मध्य प्रदेशातही याचे अल्प प्रमाणात भाषिक आहेत. सुमारे ९,४०,००० भाषिक. कुई भाषिक कंध हे त्यांच्या सांस्कृतिक वेगळेपणासाठी आणि ऐतिहासिक महत्त्वासाठी उल्लेखनीय आहेत. एकत्रितपणे या भाषा भारताची आदिवासी भाषिक विविधता दर्शवतात — हल्बी (इंडो-आर्यन), हो (ऑस्ट्रो-अशियाटिक / मुंडा), कुई (द्रविड) — आदिवासी समुदायांद्वारे बोलली जाणारी तीन भिन्न भाषा कुटुंबे. इतर पर्याय का चुकीचे आहेत: (A) वायव्य भारतातील नृत्यप्रकार — भांगडा, गिद्धा, घूमर, कालबेलिया. ही ती नावे नाहीत. (B) वाद्ये — सतार, सरोद, सारंगी, ढोलक, मृदंगम, तबला. ही ती नावे नाहीत. (C) प्रागैतिहासिक गुहाचित्रे — भीमबेटका, एडक्कल, जोगीमारा. ही ती नावे नाहीत. स्रोत: भारताची जनगणना २०११ भाषा तक्ते / अभ्यासक्रम थीम्स इन इंडियन हिस्ट्री / आदिवासी कार्य मंत्रालय डेटाबेस.