ଭାରତରେ ସମ୍ପତ୍ତି ଅଧିକାରର ସ୍ଥିତି କ’ଣ?

ଉତ୍ତର: B. ସମ୍ପତ୍ତି ଅଧିକାର ହେଉଛି ଯେକୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ ଏକ ଆଇନଗତ ଅଧିକାର (LEGAL RIGHT)। ମୂଳ 1950 ସମ୍ବିଧାନ ଅଧୀନରେ: - ସମ୍ପତ୍ତି ଅଧିକାର ଅନୁଚ୍ଛେଦ 19(1)(f) — ସମ୍ପତ୍ତି ଅର୍ଜନ, ଧାରଣ ଏବଂ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବାର ଅଧିକାର — ଏବଂ ଅନୁଚ୍ଛେଦ 31 — କ୍ଷତିପୂରଣ ବିନା ସମ୍ପତ୍ତିରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେବାରୁ ସୁରକ୍ଷା ଅଧୀନରେ ଏକ ମୌଳିକ ଅଧିକାର ଥିଲା। - ଏହା ଭୂସଂସ୍କାର, ଜାତୀୟକରଣ ଏବଂ ସମାଜବାଦୀ ଆଇନ ସହିତ ନିରନ୍ତର ସଂଘର୍ଷ ସୃଷ୍ଟି କଲା। ଅନେକ ଅଦାଲତୀ ଲଢ଼େଇ ହେଲା (କାମେଶ୍ୱର ସିଂହ, ବେଲା ବାନାର୍ଜୀ, ଗୋଲକ ନାଥ ଇତ୍ୟାଦି)। 44ତମ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂଶୋଧନ ଅଧିନିୟମ, 1978 (ଜନତା ସରକାର, ମୋରାରଜୀ ଦେଶାଇଙ୍କ ଅଧୀନରେ): - ତୃତୀୟ ଭାଗ (ମୌଳିକ ଅଧିକାର)ରୁ ଅନୁଚ୍ଛେଦ 19(1)(f) ଏବଂ ଅନୁଚ୍ଛେଦ 31 କୁ ହଟାଇ ଦିଆଗଲା। - ଦ୍ୱାଦଶ ଭାଗରେ ଏକ ନୂତନ ଅନୁଚ୍ଛେଦ 300A ସନ୍ନିବେଶିତ କରାଗଲା: 'ଆଇନର ପ୍ରାଧିକରଣ ବିନା କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତିରୁ ବଞ୍ଚିତ କରାଯିବ ନାହିଁ।' ସମ୍ପତ୍ତି ଅଧିକାରର ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥିତି: - ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନ ଅନୁଚ୍ଛେଦ 300A ଅଧୀନରେ ଏକ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଆଇନଗତ ଅଧିକାର (ମୌଳିକ ଅଧିକାର ନୁହେଁ)। - ଏହା 'ଯେକୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି' (କେବଳ ନାଗରିକ ନୁହଁନ୍ତି) ଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ — 'ବ୍ୟକ୍ତି' ଶବ୍ଦରେ ଉଭୟ ନାଗରିକ ଏବଂ ଅଣ-ନାଗରିକ, ତଥା ଆଇନଗତ ବ୍ୟକ୍ତି (କମ୍ପାନୀ, ଟ୍ରଷ୍ଟ) ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ବିଦେଶୀ ନାଗରିକ ଏବଂ ସଂସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ଏହି ସୁରକ୍ଷା ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। - ବଞ୍ଚିତକରଣ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆଇନର ପ୍ରାଧିକରଣ ଦ୍ୱାରା ହେବା ଉଚିତ ଆଇନ ବୈଧ ହେବା ଉଚିତ ଏବଂ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସରଣ କରାଯିବା ଉଚିତ। - ଅନୁଚ୍ଛେଦ 226 ଅଧୀନରେ ସାଧାରଣ ଅଦାଲତ/ହାଇକୋର୍ଟରେ ରିଟ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହା ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଏ (ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟକୁ ସିଧାସଳଖ ଅନୁଚ୍ଛେଦ 32 ନାହିଁ କାରଣ ଏହା ମୌଳିକ ଅଧିକାର ନୁହେଁ)। ତେଣୁ ବିକଳ୍ପ B ଏହାକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଦର୍ଶାଉଛି: ଆଇନଗତ ଅଧିକାର, ଯେକୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ। ଅନ୍ୟ ବିକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ କାହିଁକି ଭୁଲ୍: (A) 'କେବଳ ନାଗରିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ' — ଭୁଲ୍ ଅନୁଚ୍ଛେଦ 300A ରେ 'କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି' କୁହାଯାଇଛି, 'କୌଣସି ନାଗରିକ' ନୁହେଁ। (C) 'କେବଳ ନାଗରିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ ମୌଳିକ ଅଧିକାର' — ଭୁଲ୍ 1978ର 44ତମ ସଂଶୋଧନ ପରେ ଏହା ଏକ ମୌଳିକ ଅଧିକାର ହୋଇ ରହିନାହିଁ। (D) 'ନ ମୌଳିକ ଅଧିକାର ନ ଆଇନଗତ ଅଧିକାର' — ଭୁଲ୍ ଏହା ଏକ ସମ୍ବିଧାନ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଆଇନଗତ ଅଧିକାର। ଉତ୍ସ: Constitution of India Article 300A / 44th Constitutional Amendment Act 1978 / Maneka Gandhi vs Union of India (1978).