ଏକ ଉଦାରବାଦୀ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁ ଉପାଦାନଟି ସ୍ୱାଧୀନତାର **ସର୍ବୋତ୍ତମ** ସୁରକ୍ଷାକବଚ ଗଠନ କରେ?

ଉତ୍ତର: D. କ୍ଷମତା ପୃଥକୀକରଣ (SEPARATION OF POWERS) ହେଉଛି ଏକ ଉଦାରବାଦୀ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ସ୍ୱାଧୀନତାର ସର୍ବୋତ୍ତମ ସୁରକ୍ଷାକବଚ। କ୍ଷମତା ପୃଥକୀକରଣ ତତ୍ତ୍ୱ — ଯାହା ଲକ୍‌ଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଏବଂ ମଣ୍ଟେସ୍କ୍ୟୁ (MONTESQUIEU) ତାଙ୍କର 'ଦି ସ୍ପିରିଟ୍ ଅଫ୍ ଦି ଲଜ୍' (1748) ପୁସ୍ତକରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି — କୁହେ ଯେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସେତେବେଳେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭାବେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିଥାଏ ଯେତେବେଳେ ସରକାରଙ୍କ ତିନୋଟି କାର୍ଯ୍ୟ (ବିଧାନପାଳିକା, କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ଏବଂ ନ୍ୟାୟପାଳିକା) ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସଂସ୍ଥା/ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଉପରେ ନ୍ୟସ୍ତ ଥାଏ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ପାଖରେ ଅନ୍ୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାର ଉପାୟ ଥାଏ। **ମଣ୍ଟେସ୍କ୍ୟୁ ସତର୍କ କରାଇଥିଲେ:** 'ଯେତେବେଳେ ବିଧାନ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ କ୍ଷମତା ଗୋଟିଏ ବ୍ୟକ୍ତି ବା ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟଙ୍କ ସମାନ ସଂସ୍ଥାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ, ସେଠାରେ କୌଣସି ସ୍ୱାଧୀନତା ରହିପାରେ ନାହିଁ... ପୁନଶ୍ଚ, ଯଦି ବିଧାନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ଠାରୁ ନ୍ୟାୟିକ କ୍ଷମତା ପୃଥକ୍ ନହୁଏ, ତେବେ ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ୱାଧୀନତା ରହିପାରେ ନାହିଁ।' କ୍ଷମତା ପୃଥକୀକରଣ କାହିଁକି ସର୍ବୋତ୍ତମ ସୁରକ୍ଷାକବଚ: - ଏହା କୌଣସି ଗୋଟିଏ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ହାତରେ ରାଷ୍ଟ୍ର କ୍ଷମତାର କେନ୍ଦ୍ରୀକରଣକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରେ। - ଏହା ଏକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏବଂ ସନ୍ତୁଳନ (checks and balances) ବ୍ୟବସ୍ଥା ସୃଷ୍ଟି କରେ, ଯାହା ଫଳରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶାଖା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଅନଧିକାର ପ୍ରବେଶକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିପାରିବ। - ଏହା ସମ୍ବିଧାନ ଓ ମୌଳିକ ଅଧିକାର ସହିତ ସଙ୍ଗତି ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବିଧାନ/କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକାର କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ନ୍ୟାୟିକ ସମୀକ୍ଷା (JUDICIAL REVIEW) ର ଅନୁମତି ଦିଏ। - ଏହା ନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯେ କୌଣସି ଶାଖା ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରୀ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ କାରଣ ଏହା ନିଜେ ଏକାକୀ ଆଇନ ତିଆରି, ଲାଗୁ ଏବଂ ନ୍ୟାୟ ପ୍ରଦାନ କରିପାରିବ ନାହିଁ। - ଏହା ଗଠନମୂଳକ ଭାବେ ସୁରକ୍ଷା ଦିଏ, ଶାସକମାନଙ୍କ ସଦିଚ୍ଛା ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ନୁହେଁ। ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ଏକ ନରମ ପୃଥକୀକରଣକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ (କଠୋର ହେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ କାର୍ଯ୍ୟାତ୍ମକ) ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଏହାକୁ ମୌଳିକ ସଂରଚନା (BASIC STRUCTURE) ର ଏକ ଅଂଶ ଭାବରେ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି (କେଶବାନନ୍ଦ ଭାରତୀ 1973, ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ବନାମ ରାଜ ନାରାୟଣ 1975)। ଅନ୍ୟ ବିକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ କାହିଁକି ଭୁଲ୍: (A) 'ଏକ ପ୍ରତିବଦ୍ଧ ନ୍ୟାୟପାଳିକା' — ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ରାଜନୈତିକ ଦର୍ଶନ କିମ୍ବା ଶାସକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରତି 'ପ୍ରତିବଦ୍ଧ' ଥିବା ନ୍ୟାୟପାଳିକା ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଁ ବିପଜ୍ଜନକ, କାରଣ ଏହା ନିରପେକ୍ଷତା ତ୍ୟାଗ କରିଦିଏ। ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ ଏବଂ ନିରପେକ୍ଷ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ଆବଶ୍ୟକ, ପ୍ରତିବଦ୍ଧ ନୁହେଁ। 1970 ଦଶକରେ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ 'ପ୍ରତିବଦ୍ଧ ନ୍ୟାୟପାଳିକା'ର ଧାରଣାକୁ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ଉଦାରବାଦ-ବିରୋଧୀ ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ। (B) କ୍ଷମତାର କେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ — ସ୍ୱାଧୀନତା ସୁରକ୍ଷାର ବିପରୀତ ଏହା କ୍ଷମତାକୁ ଏକତ୍ରିତ କରେ ଏବଂ ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରିତାର ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରେ। (C) ନିର୍ବାଚିତ ସରକାର — ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ, କିନ୍ତୁ ନିର୍ବାଚିତ ସରକାରମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷମତାର ଅପବ୍ୟବହାର କରିପାରନ୍ତି (ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠଙ୍କ ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରିତା)। ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗତ ପୃଥକୀକରଣ ବିନା କେବଳ ନିର୍ବାଚନ ସ୍ୱାଧୀନତାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିପାରିବ ନାହିଁ। ଉତ୍ସ: ପାଠ୍ୟକ୍ରମ Political Theory / Montesquieu 'The Spirit of the Laws' / Kesavananda Bharati (1973).