Start learning →

उदारमतवादी लोकशायेंत स्वातंत्र्याची **सगल्यांत बरी** राखण सकयल दिल्ल्या घटकां मदलो खंयचो घटक ?

Aएक प्रतिबद्ध न्यायवेवस्था
Bसत्तेचें केंद्रीकरण
Cवेंचून आयिल्लें सरकार
Dसत्तेचें वेगळेपण
Answer & Solution
Correct answer: D. सत्तेचें वेगळेपण
योग्य पर्याय: D. उदारमतवादी लोकशायेंतली स्वातंत्र्याची सगळ्यांत बरी राखण म्हळ्यार सत्तेचें वेगळेपण. DOCTRINE OF SEPARATION OF POWERS — MONTESQUIEU हाणें लॉकाचेर आदारून ‘The Spirit of the Laws’ (1748) ह्या ग्रंथांत मांडलां — जेन्ना सरकाराचीं तीन कामां (विधीमंडळ, कार्यकारी, न्यायीक) वेगवेगळीं संस्थां / व्यक्तींकडेन आसतात, दरेकाक साधनां आसतात तेन्ना स्वातंत्र्याची सगळ्यांत बरी राखण जाता अशें म्हळां हेर तपासपाक. **मॉंटेस्क्यून शिटकावणी दिली:** 'जेन्ना विधीमंडळ आनी कार्यकारी अधिकार एकाच व्यक्तींत, वा एकाच दंडाधिकाऱ्यांच्या मंडळांत एकठांय जातात तेन्ना स्वातंत्र्य आसूंक शकना... परतून न्यायवेवस्थेची सत्ता विधीमंडळ आनी कार्यकारी मंडळापसून वेगळी ना जाल्यार स्वातंत्र्य ना.' सत्ते वेगळे करप ही सगळ्यांत बरी सुरक्षीतताय कित्याक: - ताका लागून खंयच्याय एकाच अधिकारांत राज्य सत्तेचें एकाग्रताय आडावप जाता. - तो एक SYSTEM OF CHECKS AND BALANCES तयार करता जाका लागून दरेक फांटो हेरांच्या अतिक्रमणाक प्रतिकार करूंक शकता. - संविधान आनी मुळाव्या हक्कांचें पालन करपा खातीर कायदे/कार्यकारी कृतींचो न्यायालयीन नियाळ करपाक परवानगी दिता. - खंयचोच फांटो अत्याचारी जावचो ना हाची हमी दिता कारण ती स्वता कायदे करपाक, चालीक लावंक आनी न्याय दिवंक शकना. - तो रचणुकेचे नदरेन संरक्षणात्मक आसता, राज्यकर्त्याच्या सद्भावनेचेर आदारून ना. भारतीय संविधानांत मृदु वेगळेपण (कडक न्हय तर कार्यात्मक) आपणायला आनी सर्वोच्च न्यायालयान ताका BASIC STRUCTURE चो एक भाग मानला (केसवानंद भारती 1973, इंदिरा गांधी विरुद्ध राज नारायण 1975). हेर पर्याय कित्याक चुकीचे: (अ) ‘एक प्रतिबद्ध न्यायवेवस्था’ — एका विशिश्ट राजकीय तत्वगिन्यानाक वा सत्ताधारी राजवटीक ‘प्रतिबद्ध’ आशिल्ली न्यायवेवस्था स्वातंत्र्या खातीर धोक्याची आसता, कारण ती निपक्षपातीपण सोडून दिता. स्वातंत्र्याक एक स्वतंत्र आनी निपक्षपाती न्यायवेवस्था जाय, प्रतिबध्द न्यायवेवस्था न्हय. 1970 च्या दशकांत इंदिरा गांधीन ‘कमिटेड न्यायवेवस्था’ ही सुत्रां उदारमतवादी विरोधी अशें सगळेकडेन मानतात. (ब) सत्तेचें केंद्रीकरण — स्वातंत्र्य-संरक्षणाच्या उरफाटें तें सत्ता केंद्रीत करता आनी अत्याचाराक धोको निर्माण करता. (ग) वेंचून आयिल्लें सरकार — लोकशाय, पूण वेंचून आयिल्लीं सरकारां स्वता सत्तेचो गैरवापर करूंक शकतात (भोवसंख्य लोकांचो अत्याचार). फकत वेंचणूक संस्थांनी वेगळेपण नासतना स्वातंत्र्याची राखण करिना. स्रोत: अभ्यासक्रम राजकीय सिध्दांत / मॉंटेस्क्यू ‘द स्पिरिट ऑफ द लॉज’ / केसवानंद भारती (1973).
Practise this question with Quill — RRB NTPC →

Keep practising Contemporary World Politics

Browse all Contemporary World Politics questions for RRB NTPC, or explore more Political Science topics.

Start a Contemporary World Politics lesson →