পানীয়ে আন যিকোনো তৰলতকৈ অধিক পদাৰ্থ দ্ৰৱীভূত কৰিব পাৰে কাৰণ

উত্তৰ: A. পানী হৈছে সাৰ্বজনীন দ্ৰাৱক কাৰণ ই প্ৰকৃতিগতভাৱে দ্বিমেৰুযুক্ত (DIPOLAR IN NATURE)। পানীৰ (H2O) আণৱিক গঠন বেঁকা (~১০৪.৫° দুটা O-H বান্ধনিৰ মাজত)। অক্সিজেন পৰমাণুটো হাইড্ৰ'জেন পৰমাণুতকৈ অধিক বিদ্যুৎ-ঋণাত্মক, যাৰ ফলত ই ভাগ-বতৰা কৰা ইলেক্ট্ৰনবোৰক নিজৰ ফালে টানি ৰাখে। ইয়াৰ ফলত সৃষ্টি হয়: - অক্সিজেনৰ ফালে আংশিক ঋণাত্মক আধান (δ-)। - প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেনৰ ফালে আংশিক ধনাত্মক আধান (δ+)। ইয়াৰ ফলত পানী উচ্চ ডাইপোল মমেণ্ট (1.85 Debye) বিশিষ্ট এক তীব্ৰ মেৰুযুক্ত (দ্বিমেৰুযুক্ত বা DIPOLAR) অণু হৈ পৰে। মেৰু প্ৰকৃতিয়ে পানী কিয় এক উৎকৃষ্ট দ্ৰাৱক কৰি তোলে: - আয়নীয় যৌগসমূহ (NaCl, KCl ইত্যাদি) দ্ৰৱীভূত হয় কাৰণ পানীৰ δ- অক্সিজেনে ধনাত্মক কেটায়নসমূহক (Na+, K+) আৱৰি ধৰে, আৰু পানীৰ δ+ হাইড্ৰ'জেনে ঋণাত্মক এনায়নসমূহক (Cl-, Br-) আৱৰি ধৰে। এই 'হাইড্ৰেচন শ্বেল' বা আৱৰণে লেটিচ শক্তিক অতিক্ৰম কৰে আৰু আয়নবোৰক দ্ৰৱণলৈ টানি আনে। - মেৰুযুক্ত অণুসমূহ (শৰ্কৰা, এলকহল, এমাইন' এচিড) পানীৰ সৈতে হাইড্ৰ'জেন বান্ধনিৰ (HYDROGEN BONDING) জৰিয়তে দ্ৰৱীভূত হয়। - 'লাইক ডিজলভছ লাইক' (LIKE DISSOLVES LIKE) নীতি অনুসৰি — মেৰুযুক্ত দ্ৰাৱকে মেৰুযুক্ত/আয়নীয় দ্ৰৱ্যক দ্ৰৱীভূত কৰে অমেৰুযুক্ত দ্ৰাৱকে (তেল, হেক্সেন) অমেৰুযুক্ত দ্ৰৱ্যক দ্ৰৱীভূত কৰে। এই দ্বিমেৰু প্ৰকৃতিৰ বাবেই পানীৰ নাম সাৰ্বজনীন দ্ৰাৱক (UNIVERSAL SOLVENT) বোলা হয়। অন্য বিকল্পসমূহ কিয় অশুদ্ধ: (B) তাপৰ সুপৰিবাহী — পানীৰ তাপ পৰিবাহিতা মধ্যমীয়া। তাপ পৰিবহণৰ সৈতে দ্ৰৱীভূত কৰাৰ ক্ষমতাৰ কোনো সম্পৰ্ক নাই। (C) উচ্চ আপেক্ষিক তাপ — পানীয়ে কিয় জলবায়ু নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু তাপ ধৰি ৰাখে সেয়া ব্যাখ্যা কৰে, কিন্তু ই ইয়াৰ দ্ৰাৱক ক্ষমতাৰ কাৰণ নহয়। (D) 'ই হাইড্ৰ'জেনৰ এক অক্সাইড' — গঠনগতভাৱে সত্য, কিন্তু আন বহুতো মৌলৰ অক্সাইডে (SiO2 বালি, Al2O3) পদাৰ্থ সহজে দ্ৰৱীভূত নকৰে। মূল কাৰণটো হৈছে মেৰুত্ব (POLARITY), ৰাসায়নিক শ্ৰেণীটো নহয়। উৎস: পাঠ্যক্ৰম ৰসায়ন বিজ্ঞান 'কিছুমান p-ব্লক মৌল' / নৱম শ্ৰেণীৰ বিজ্ঞান 'আমাৰ চাৰিওকাষৰ পদাৰ্থ'।