alleryબોલગાર્ડ I અને બોલગાર્ડ II તકનીકોનો ઉલ્લેખ કયા સંદર્ભમાં કરવામાં આવે છે?
Aપાક છોડનું ક્લોનલ પ્રવર્ધન
Bજનીનીક રીતે સંશોધિત પાક છોડ વિકસાવવા
Cવનસ્પતિ વૃદ્ધિ પદાર્થોનું ઉત્પાદન
Dજૈવિક ખાતરોનું ઉત્પાદન
Answer & Solution
Correct answer: B. જનીનીક રીતે સંશોધિત પાક છોડ વિકસાવવા
જવાબ: B. બોલગાર્ડ I અને બોલગાર્ડ II તકનીકો એ જનીનીક રીતે સંશોધિત પાક છોડની તકનીકો (GENETICALLY MODIFIED CROP PLANT TECHNOLOGIES) છે.
બોલગાર્ડ એ મોન્સેન્ટો (હવે બેયરનો ભાગ) દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલી જનીનીક રીતે સંશોધિત કપાસની (GENETICALLY MODIFIED COTTON) જાતોનું વેપારી નામ છે, જેમાં કીટનાશક ક્રાય (Cry) પ્રોટીનને એન્કોડ કરતા બેસિલસ થુરિન્જિએન્સિસ (Bt) ના જનીનો કપાસના જીનોમમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા છે.
આ Bt પ્રોટીન બોલવોર્મ્સ માટે ઝેરી છે — ખાસ કરીને કપાસની બોલવોર્મ (હેલિકોવર્પા આર્મિજેરા) અને ગુલાબી ઈયળ (પેક્ટિનોફોરા ગોસિપિએલા) — પરંતુ સસ્તન પ્રાણીઓ માટે હાનિરહિત છે.
- બોલગાર્ડ I: B. thuringiensis માંથી CRY1AC જનીન ધરાવે છે. ભારતમાં 2002 માં મંજૂર થયું. તે બોલવોર્મ્સ સામે રક્ષણ પૂરું પાડે છે.
- બોલગાર્ડ II: બે Bt જનીનો — CRY1AC અને CRY2AB ધરાવે છે — જે જીવાતો પર વ્યાપક નિયંત્રણ પૂરું પાડે છે અને જીવાત પ્રતિરોધકતાના જોખમને ઘટાડે છે. ભારતમાં 2006 માં મંજૂર થયું.
Bt કપાસ એ ભારતનો પ્રથમ અને (શરૂઆતમાં) એકમાત્ર વ્યાપારી રીતે મંજૂર કરાયેલ જીએમ (GM) પાક હતો.
એક દાયકામાં ભારતના કપાસના વાવેતર વિસ્તારનો આશરે 95% હિસ્સો Bt જાતો તરફ વળ્યો, જેનાથી બોલવોર્મ્સ સામે જંતુનાશકોના ઉપયોગમાં નાટકીય ઘટાડો થયો.
જોકે, ગુલાબી ઈયળે પાછળથી બોલગાર્ડ II સામે પ્રતિકારકતા વિકસાવી છે, જેના કારણે આગામી પેઢીની (બોલગાર્ડ III, RNAi-આધારિત) તકનીકોની માંગ ઊભી થઈ છે, અને જીએમ-મેનેજમેન્ટની ખામીઓ ખુલ્લી પડી છે.
અન્ય વિકલ્પો:
(A) ક્લોનલ પ્રવર્ધન — માઇક્રોપ્રોપેગેશન, પેશી સંવર્ધન; બોલગાર્ડ સાથે સંબંધિત નથી.
(C) વનસ્પતિ વૃદ્ધિ પદાર્થો — ઓક્સિન્સ, જીબ્રેલિન્સ, સાયટોકાઇનિન્સ, એબ્સીસિક એસિડ, ઇથિલિન; બોલગાર્ડ નથી.
(D) જૈવિક ખાતરો — રાઇઝોબિયમ, એઝોટોબેક્ટર, એઝોસ્પિરિલમ, માઇકોરાઇઝા; બોલગાર્ડ નથી.
સ્ત્રોત: અભ્યાસક્રમ જીવવિજ્ઞાન પ્રકરણ 'બાયોટેકનોલોજી અને તેના ઉપયોગો' / GEAC (જિનેટિક એન્જિનિયરિંગ એપ્રાઇઝલ કમિટી) રેકોર્ડ્સ / ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ એગ્રિકલ્ચરલ રિસર્ચ.
Keep practising Science & Technology
Browse all Science & Technology questions for RRB NTPC, or explore more Science topics.
Related questions
Which dicarboxylic acid is naturally present in significant amounts in spinach and tomatoeWhich organic acid is an abundant natural constituent found in tamarind and unripe mangoesUnder the Brønsted–Lowry concept, an acid is fundamentally defined as a donor of which parWhich specialized glands located in the duodenum secrete protective bicarbonate-rich mucusWhat is the hardest anatomical tissue in the human body that coats the crown of teeth?Which cartilaginous flap folds downward during swallowing to keep food from entering the tWho shared the 1929 Nobel Prize in Physiology with Frederick Hopkins for discovering vitamIn 1747, which Scottish naval physician discovered that citrus fruits prevent scurvy?