ଭାରତର କଳା କପା ମୃତ୍ତିକା ନିମ୍ନଲିଖିତ ମଧ୍ୟରୁ କାହାର ଚୂର୍ଣ୍ଣୀଭବନ (ଅପକ୍ଷୟ) ଯୋଗୁଁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି?

ଉତ୍ତର: B. ଭାରତର କଳା କପା ମୃତ୍ତିକା (ରେଗୁର / କଳା ମୃତ୍ତିକା) ବିଦାର ଆଗ୍ନେୟ ଶିଳା (fissure volcanic rock ବା ବେସାଲ୍ଟ) ର ଚୂର୍ଣ୍ଣୀଭବନ ବା ପାଣିପାଗ କ୍ଷୟ (weathering) ଯୋଗୁଁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। କଳା ମୃତ୍ତିକା ବା ରେଗୁର (କପା ଚାଷ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାକୁ କଳା କପା ମୃତ୍ତିକା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ) ଭାରତର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରମୁଖ ମୃତ୍ତିକା ପ୍ରକାର ଅଟେ। ଏହା ଦେଶର ପ୍ରାୟ 16% କ୍ଷେତ୍ରଫଳକୁ ଆଚ୍ଛାଦନ କରେ, ମୁଖ୍ୟତଃ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟ ମାଳଭୂମିରେ — ମହାରାଷ୍ଟ୍ର, ଗୁଜରାଟ, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ, ଛତିଶଗଡ଼, ଏବଂ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ, କର୍ଣ୍ଣାଟକ ତଥା ତାମିଲନାଡୁର କେତେକ ଅଂଶରେ। **ଭୂତାତ୍ତ୍ୱିକ ଉତ୍ପତ୍ତି:** କଳା ମୃତ୍ତିକା ହେଉଛି ଡେକାନ ଟ୍ରାପ୍ (Deccan Traps) ର କ୍ଷୟଜନିତ ଉତ୍ପାଦ — ବିଶାଳ ବାସାଲ୍ଟ ଲାଭା ପ୍ରବାହ ଯାହା କ୍ରେଟାସିଅସ୍ ଯୁଗର ଶେଷ ଭାଗରେ (ପ୍ରାୟ 6.6 କୋଟି ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ, K-Pg ବ୍ୟାପକ ବିଲୋପ ସମୟରେ) ବିଦାର ଆଗ୍ନେୟଗିରି ଉଦ୍ଗୀରଣ (fissure volcanism) ଭାବରେ ନିର୍ଗତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ବିଦାର ଉଦ୍ଗୀରଣ ପ୍ରାୟ 5,00,000 ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଅଞ୍ଚଳକୁ 2 କିମି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋଟା କ୍ରମାନ୍ୱୟ ଭୂସମାନ୍ତର ବାସାଲ୍ଟ ସ୍ତରରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରିଥିଲା। ଭାରତର ଉଷ୍ମ ଅର୍ଦ୍ଧ-ଶୁଷ୍କ ଜଳବାୟୁରେ ବାସାଲ୍ଟ କ୍ଷୟପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ନିମ୍ନଲିଖିତ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରେ: - ମଣ୍ଟମୋରିଲୋନାଇଟ୍ / ସ୍ମେକ୍ଟାଇଟ୍ (montmorillonite / smectite) କାଦୁଅରେ ସମୃଦ୍ଧ ଗାଢ଼, ଭାରୀ, ଚିକିଟା ମାଟି। - ଲୁହା, ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍, କ୍ୟାଲସିୟମ୍, ଆଲୁମିନା, ପଟାସରେ ସମୃଦ୍ଧ। - ଶୁଷ୍କ ଋତୁରେ ଗଭୀର ଫାଟ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ (ସ୍ୱୟଂ-ହଳ ବା self-mulching ଗୁଣ)। - ଓଦା ଥିବାବେଳେ ଆର୍ଦ୍ରତା ଧାରଣ କ୍ଷମତା ଅଧିକ — କପା ଚାଷ ପାଇଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। - ନାଇଟ୍ରୋଜେନ, ଫସଫରସ୍ ଏବଂ ଜୈବିକ ପଦାର୍ଥ କମ୍ ଥାଏ। ଅନ୍ୟ ବିକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ କାହିଁକି ଭୁଲ: (A) ବାଦାମୀ ଜଙ୍ଗଲ ମୃତ୍ତିକା — ନାତିଶୀତୋଷ୍ଣ ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳରେ ମିଳୁଥିବା ଏକ ଭିନ୍ନ ମୃତ୍ତିକା ପ୍ରକାର, ରେଗୁର ପାଇଁ ମୂଳ ପଦାର୍ଥ ନୁହେଁ। (C) ଗ୍ରାନାଇଟ୍ ଏବଂ ସିଷ୍ଟ — ଲାଲ ମାଟି (RED SOIL) ସୃଷ୍ଟି କରେ, କଳା ମାଟି ନୁହେଁ। ଗ୍ରାନାଇଟ୍-ନାଇସ୍ ମୂଳ ଶିଳା ଉପରେ ଦକ୍ଷିଣ ଉପଦ୍ୱୀପରେ (କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ତାମିଲନାଡୁ) ଲାଲ ମାଟି ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ବିସ୍ତାର କରେ। (D) ସେଲ୍ ଏବଂ ଚୂନପଥର — ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୃତ୍ତିକା ପ୍ରକାର ସୃଷ୍ଟି କରେ କିନ୍ତୁ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟର ରେଗୁର ନୁହେଁ। ଉତ୍ସ: ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଭାରତ: ଭୌତିକ ପରିବେଶ 'ମୃତ୍ତିକା' ଅଧ୍ୟାୟ / GSI ଡେକାନ୍ ଟ୍ରାପ୍ସ ଭୂବିଜ୍ଞାନ।