ভাৰতৰ ক’লা কপাহী মাটি তলৰ কোনটোৰ অপক্ষয়ৰ ফলত গঠিত হৈছে?

উত্তৰ: B. ভাৰতৰ ক'লা কপাহী মাটি (ৰেগুৰ / ক'লা মাটি) বিদৰ আগ্নেয় শিলৰ (বেছল্ট) অপক্ষয়ৰ ফলত গঠিত হৈছে। ক'লা মাটি বা ৰেগুৰ (কপাহ খেতিৰ বাবে উপযোগী হোৱাৰ বাবে ক'লা কপাহী মাটি বুলিও কোৱা হয়) ভাৰতৰ অন্যতম প্ৰধান মাটিৰ প্ৰকাৰ। ই দেশৰ প্ৰায় ১৬% এলেকা আৱৰি আছে, মূলতঃ দাক্ষিণাত্য মালভূমিজুৰি — মহাৰাষ্ট্ৰ, গুজৰাট, মধ্যপ্ৰদেশ, ছত্তীশগড়, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, কৰ্ণাটক আৰু তামিলনাডুৰ কিছু অংশত। ভূতাত্ত্বিক উৎপত্তি: ক'লা মাটি হৈছে ডেক্কান ট্ৰেপৰ অপক্ষয়জাত পদাৰ্থ — ক্ৰিটেচিয়াছ যুগৰ শেষৰ ফালে (প্ৰায় ৬.৬ কোটি বছৰ পূৰ্বে, কে-পিজি গণবিলুপ্তিৰ সময়ত) বিদৰ উদগীৰণ (fissure volcanism) হিচাপে নিৰ্গত হোৱা ব্যাপক বেছল্ট লাভা প্ৰবাহ। এই বিদৰ উদগীৰণে প্ৰায় ৫,০০,০০০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা ২ কিলোমিটাৰ পৰ্যন্ত ডাঠ আনুভূমিক বেছল্ট স্তৰেৰে আবৃত কৰিছিল। উষ্ণ অৰ্ধ-শুষ্ক ভাৰতীয় জলবায়ুত বেছল্টৰ অপক্ষয়ৰ ফলত এনে মাটি সৃষ্টি হয় যি: - মণ্টমৰিলোনাইট / স্মেক্টাইট বোকাৰে সমৃদ্ধ ডাঠ, গধুৰ, আলতীয়া মাটি। - লো, মেগনেছিয়াম, কেলচিয়াম, এলুমিনা আৰু পটাছৰ পৰিমাণ বেছি। - খৰাং ঋতুত গভীৰ ফাঁট মেলে (স্বয়ংক্ৰিয় মাটি মিশ্ৰণ ধৰ্ম বা self-mulching property)। - তিতি থাকিলে আৰ্দ্ৰতা ধৰি ৰাখিব পাৰে — কপাহ খেতিৰ বাবে আদৰ্শ। - নাইট্ৰ'জেন, ফছফৰাছ আৰু জৈৱ পদাৰ্থৰ পৰিমাণ কম। অন্যান্য বিকল্পসমূহ কিয় ভুল: (A) বাদামী বনজ মাটি — নাতিশীতোষ্ণ বনজ মধ্য-অক্ষাংশ অঞ্চলত পোৱা সুকীয়া মাটি, ৰেগুৰৰ মূল পদাৰ্থ নহয়। (C) গ্ৰেনাইট আৰু চিষ্ট — ৰঙা মাটি উৎপন্ন কৰে, ক'লা মাটি নহয়। গ্ৰেনাইট-নাইছিক মূল শিলৰ ওপৰত দক্ষিণ উপদ্বীপত (কৰ্ণাটক, তামিলনাডু) ৰঙা মাটিৰ আধিপত্য দেখা যায়। (D) শ্বেল আৰু চূণশিল — অন্যান্য মাটিৰ জন্ম দিয়ে কিন্তু দাক্ষিণাত্যৰ ৰেগুৰ নহয়। উৎস: পাঠ্যক্ৰম ভাৰত: ভৌতিক পৰিৱেশ 'মাটি' অধ্যায় / GSI ডেক্কান ট্ৰেপ ভূতত্ত্ব।