भारताच्या संदर्भात, डीडवाना, कुचामन, सरगोल आणि खाटू ही कशाची नावे आहेत?

उत्तर: D. डीडवाना, कुचामन, सरगोल आणि खाटू ही खाऱ्या पाण्याचे तलाव (SALINE LAKES) आहेत. हे राजस्थानच्या शुष्क/निमशुष्क प्रदेशात असलेले खाऱ्या पाण्याचे तलाव आहेत. ते थार वाळवंटाच्या अंतर्गत जलनिस्सारण खोऱ्याचा (INTERNAL DRAINAGE BASINS) भाग आहेत, जेथे पावसाचे पाणी बंदिस्त खोलगट भागात जमा होते, त्याचे बाष्पीभवन होते आणि मिठाचे साठे मागे राहतात. - डीडवाना — राजस्थानच्या नागौर जिल्ह्यात. प्रमुख मीठ उत्पादक तलाव; येथे मिठाचे व्यावसायिक उत्पादन होते. - कुचामन — हेही नागौर जिल्ह्यात आहे. आणखी एक महत्त्वाचा खाऱ्या पाण्याचा तलाव व मीठ उत्पादन स्थळ. - सरगोल आणि खाटू — शेखावाटी/नागौर भागातील लहान खाऱ्या पाण्याचे तलाव. राजस्थानमधील सर्वात मोठा आणि प्रसिद्ध खाऱ्या पाण्याचा तलाव म्हणजे सांबार तलाव (जयपूर/नागौर जिल्ह्यांत), जो भारताचा सर्वात मोठा भूवेष्टित खाऱ्या पाण्याचा तलाव आणि रामसार स्थळ आहे; भारताच्या मीठ उत्पादनात त्याचा वाटा सुमारे 9% आहे. हे इतर तलाव (डीडवाना, कुचामन) राजस्थानच्या मीठ अर्थव्यवस्थेला हातभार लावतात. भूवैज्ञानिक निर्मिती: हे तलाव अरवलीच्या पायथ्याशी असलेल्या उथळ खोलगट भागात आहेत. बाहेर वाहून जाणाऱ्या पाण्याचा अभाव + कोरड्या हवामानातील उच्च बाष्पीभवन + खाऱ्या भूजलाचा अंतर्प्रवाह → हळूहळू मिठाचा संचय होतो. हे मीठ प्रमुख उद्योग म्हणून उत्खनन केले जाते. इतर पर्याय: (A) हिमनद्या — भारतातील हिमनद्या हिमालयातील आहेत (गंगोत्री, यमुनोत्री, पिंडारी, सियाचीन, चोंग कुमदान, द्रांग द्रुंग, हिस्पर). ही नावे हिमालयातील हिमनद्यांची नाहीत. (B) खारफुटीची क्षेत्रे — सुंदरबन, भितरकनिका, कोरिंगा, पिच्चावरम, कच्छचे आखात, गोवा येथे आढळतात. ही नावे खारफुटीची ठिकाणे नाहीत. (C) रामसार स्थळे — भारतातील रामसार पाणथळ जागांच्या यादीत चिल्का, केवलादेव, लोकतक, वुलर, हरिके, पोंग, सांबार इत्यादींचा समावेश आहे. डीडवाना, कुचामन, सरगोल, खाटू ही रामसार स्थळे नाहीत. स्रोत: अभ्यासक्रम भारत: प्राकृतिक पर्यावरण / GSI हायड्रोजिऑलॉजी अहवाल.