खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे?

उत्तर: A. अजिंठा लेणी वाघूर (Waghora) नदीच्या घळीत स्थित आहेत. अजिंठा लेणी (1983 पासून युनेस्कोचे जागतिक वारसा स्थळ) महाराष्ट्रातील औरंगाबाद (छत्रपती संभाजीनगर) जिल्ह्यात स्थित आहेत. हा लेणी संकुल तापी नदी प्रणालीची उपनदी असलेल्या वाघूर नदीच्या घोड्याच्या नालाच्या आकाराच्या घळीत कोरलेला आहे. सातवाहन आणि वाकाटक यांच्या आश्रयाखाली अंदाजे इ.स.पूर्व 200 ते इ.स. 650 च्या दरम्यान 30 खडकात कोरलेली बौद्ध लेणी (5 चैत्य आणि 25 विहार) खोदली गेली. नदीच्या वळणामुळे उत्खननासाठी आदर्श अशी उभी खडकाळ भिंत निर्माण झाली होती. इतर पर्याय चुकीचे का आहेत: (B) सांची स्तूप — मध्य प्रदेशातील रायसेन जिल्ह्यातील एका टेकडीवर, लहान सांची/बिना नदीजवळ स्थित आहे. चंबळ नदीच्या घळीत नाही (जी कोटा, भरतपूर, इटावा येथून वाहते). (C) पांडवलेणी — महाराष्ट्रातील नाशिकजवळ त्रिरश्मी टेकडीवर स्थित बौद्ध लेणी आहेत. नाशिक हे गोदावरी नदीकाठी आहे, नर्मदा नदीकाठी नाही. ही लेणी इ.स.पूर्व 1 ल्या शतकापासून इ.स. 3 ऱ्या शतकातील आहेत. (D) अमरावती स्तूप — आंध्र प्रदेशातील गुंटूर जिल्ह्यात कृष्णा नदीच्या दक्षिण तीरावर स्थित आहे, गोदावरी नदीकाठी नाही. सातवाहन राजाश्रयाखालील हे अत्यंत महत्त्वाचे सुरुवातीचे बौद्ध स्थळ असून ते चुनखडीच्या कोरीव कामांसाठी प्रसिद्ध आहे. त्यामुळे दिलेल्या पर्यायांमध्ये केवळ अजिंठा-वाघूर ही जोडी बरोबर आहे. स्रोत: अभ्यासक्रम थीम्स इन इंडियन हिस्ट्री संदर्भ / ASI स्मारक नोंदी / युनेस्को जागतिक वारसा स्थळ दस्तऐवजीकरण.