প্ৰাকৃতিক মহ খেদা বস্তু (natural mosquito repellent) প্ৰস্তুত কৰাত তলৰ কোনটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়?

উত্তৰ: C. প্ৰাকৃতিক মহ খেদা বস্তু প্ৰস্তুত কৰাত নেমু ঘাঁহ (Lemongrass) ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নেমু ঘাঁহত (Cymbopogon citratus, C. flexuosus, আৰু সম্পৰ্কিত প্ৰজাতি) সুগন্ধি অত্যাৱশ্যকীয় তেল থাকে, প্ৰধানকৈ চিট্ৰেল (তেলৰ প্ৰায় ৭০-৮০%), জেৰানিঅ’ল আৰু চিট্ৰ’নেলেল। এই যৌগবোৰে নেমু ঘাঁহক নেমুৰ দৰে এক তীব্ৰ গোন্ধ প্ৰদান কৰে যাৰ বাবে মহ আঁতৰি থাকে। চিট্ৰ’নেলা তেল, যাৰ নিষ্কাশন সম্পৰ্কীয় প্ৰজাতি CYMBOPOGON NARDUS-ৰ পৰা কৰা হয়, ই বাণিজ্যিকভাৱে ব্যৱহৃত আটাইতকৈ পৰিচিত প্ৰাকৃতিক মহ খেদা দ্ৰব্য — মমবাতি, স্প্ৰে’, ল’চন আৰু তেলত পোৱা যায়। নেমু ঘাঁহ আৰু চিট্ৰ’নেলা ওচৰ সম্পৰ্কীয় আৰু দুয়োটাতে সক্ৰিয় প্ৰতিৰোধক যৌগ (চিট্ৰেল/চিট্ৰ’নেলেল) থাকে। ভাৰত হৈছে নেমু ঘাঁহৰ তেলৰ বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ উৎপাদক। কাৰ্যপ্ৰণালী: উদ্বায়ী যৌগবোৰে মানুহৰ গাৰ গোন্ধৰ সংকেতসমূহ (CO2, লেক্টিক এচিড, শৰীৰৰ উত্তাপ) ঢাকি পেলায় যিবোৰ মহে পোষক বিচাৰি উলিয়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰে, আৰু সিহঁতে পোনপটীয়াকৈ মহৰ এন্টেনাৰ সংবেদী গ্ৰাহকসমূহক উত্তেজিত কৰে। ভুল বিকল্পসমূহ: (A) কংগ্ৰেছ ঘাঁহ (Parthenium hysterophorus) এবিধ আক্ৰমণাত্মক অপতৃণ আৰু এলাৰ্জেন, মহ প্ৰতিৰোধক নহয় — ই চৰ্মৰোগ আৰু শ্বাস-প্ৰশ্বাসজনিত সমস্যা সৃষ্টি কৰে। (B) হাতী ঘাঁহ (Pennisetum purpureum) পশুধনৰ বাবে ঘাঁহ আৰু জৈৱ ইন্ধনৰ বাবে ব্যৱহাৰ হয় মহ প্ৰতিৰোধক হিচাপে জনাজাত নহয়। (D) মুথা ঘাঁহৰ (Cyperus rotundus) আয়ুৰ্বেদিক ঔষধি ব্যৱহাৰ আছে (পেটৰ সমস্যা, প্ৰদাহ-প্ৰতিৰোধী) কিন্তু মহ প্ৰতিৰোধক হিচাপে জনাজাত নহয়। উৎস: পাঠ্যক্ৰম জীৱবিজ্ঞান — প্ৰায়োগিক উদ্ভিদবিজ্ঞান / CSIR-কেন্দ্ৰীয় ঔষধি আৰু সুগন্ধি উদ্ভিদ প্ৰতিষ্ঠান।