alleryବ୍ଲୁ କାର୍ବନ (Blue carbon ବା ନୀଳ କାର୍ବନ) କ’ଣ?
Aମହାସାଗର ଏବଂ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ପରିବେଶ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ଧାରଣ/ଗଚ୍ଛିତ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ବନ
Bଜଙ୍ଗଲ ବାୟୋମାସ୍ ଏବଂ କୃଷି ମୃତ୍ତିକାରେ ଜମା ହୋଇଥିବା କାର୍ବନ
Cପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସରେ ଥିବା କାର୍ବନ
Dବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା କାର୍ବନ
Answer & Solution
Correct answer: A. ମହାସାଗର ଏବଂ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ପରିବେଶ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ଧାରଣ/ଗଚ୍ଛିତ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ବନ
ଉତ୍ତର: A. ବ୍ଲୁ କାର୍ବନ (BLUE CARBON) ହେଉଛି ମହାସାଗର (OCEANS) ଏବଂ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ପରିବେଶ ବ୍ୟବସ୍ଥା (COASTAL ECOSYSTEMS) ଦ୍ୱାରା ଧାରଣ/ଗଚ୍ଛିତ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ବନ।
ବ୍ଲୁ କାର୍ବନ ହେଉଛି ସାମୁଦ୍ରିକ ଏବଂ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ପରିବେଶ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସଂରକ୍ଷିତ କାର୍ବନ, ବିଶେଷକରି:
- ହେନ୍ତାଳବନ (MANGROVES)
- ସମୁଦ୍ର ଘାସଭୂମି (SEAGRASS MEADOWS)
- ଜୁଆରିଆ ଲୁଣିଆ ଦଳଭୂମି (TIDAL SALT MARSHES)
- କେଲ୍ପ ଜଙ୍ଗଲ (KELP FORESTS - ବେଳେବେଳେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ)
ଏହି ପରିବେଶ ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥଳଭାଗର ଜଙ୍ଗଲ ତୁଳନାରେ ଏକକ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ପ୍ରତି ବହୁଗୁଣ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ କାର୍ବନକୁ ଅବଶୋଷଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଜଳମଗ୍ନ ପଟୁମାଟିରେ ସଂରକ୍ଷଣ କରନ୍ତି ଯେଉଁଠାରେ ଅପଘଟନ ଧୀର ହୋଇଥାଏ, ଫଳରେ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ସହସ୍ରାବ୍ଦୀ ଧରି କାର୍ବନ ଆବଦ୍ଧ ହୋଇ ରହିଥାଏ।
ବ୍ଲୁ କାର୍ବନ କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ:
- କେବଳ ହେନ୍ତାଳବନ ହିଁ କ୍ରାନ୍ତୀୟ ବର୍ଷାରଣ୍ୟ ତୁଳନାରେ ହେକ୍ଟର ପିଛା ୪ ଗୁଣରୁ ଅଧିକ କାର୍ବନ ସଂରକ୍ଷଣ କରେ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି ଯେତେବେଳେ ପଟୁମାଟିର ସଂରକ୍ଷଣକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଏ।
- ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ପରିବେଶ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅତ୍ୟଧିକ ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ (ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ବାର୍ଷିକ ୧-୨% ହାରରେ ହେନ୍ତାଳବନ ନଷ୍ଟ ହେଉଛି)।
- ଏହି ପରିବେଶ ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ଦ୍ୱାରା ବହୁ ପରିମାଣରେ ସଂରକ୍ଷିତ କାର୍ବନ ନିର୍ଗତ ହୁଏ — ଯାହା ସେଗୁଡ଼ିକର ସୁରକ୍ଷାକୁ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଜଳବାୟୁ ପ୍ରଶମନ ରଣନୀତି କରିଥାଏ।
ଭାରତର ସୁନ୍ଦରବନ (ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ହେନ୍ତାଳବନ, ବାଂଲାଦେଶ ସହିତ ଭାଗ କରାଯାଇଛି) ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ଲୁ କାର୍ବନ ଭଣ୍ଡାର ଅଟେ। ଭାରତ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବ୍ଲୁ କାର୍ବନ ସହଭାଗୀତା (International Blue Carbon Partnership) ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ପଦକ୍ଷେପର ଅଂଶବିଶେଷ।
ଅନ୍ୟ ବିକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ:
(B) ଜଙ୍ଗଲ ବାୟୋମାସ୍ / କୃଷି ମୃତ୍ତିକାରେ ଥିବା କାର୍ବନ = ସବୁଜ କାର୍ବନ ବା ଗ୍ରୀନ୍ କାର୍ବନ (ସ୍ଥଳଭାଗର ଅବଶୋଷଣ)।
(C) ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନରେ ଥିବା କାର୍ବନ = ବ୍ରାଉନ୍ କାର୍ବନ / ଜୀବାଶ୍ମ କାର୍ବନ (ପ୍ରାକ୍-ଶିଳ୍ପ ଭୂତାତ୍ତ୍ୱିକ ଭାବରେ ଆବଦ୍ଧ କାର୍ବନ)।
(D) ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଥିବା କାର୍ବନ = ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ CO2 / ଗ୍ରୀନହାଉସ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ଏକାଗ୍ରତା ('ବ୍ଲୁ କାର୍ବନ' ନୁହେଁ)।
ଉତ୍ସ: IPCC AR6 ୱାର୍କିଂ ଗ୍ରୁପ୍ I / ମିଳିତ ଜାତିସଂଘ ପରିବେଶ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ବ୍ଲୁ କାର୍ବନ ପଦକ୍ଷେପ / ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ପରିବେଶଗତ ସମସ୍ୟା।
Keep practising Environmental & Disaster Management
Browse all Environmental & Disaster Management questions for RRB NTPC, or explore more Science topics.
Related questions
The Environment Protection Act (EPA) of 1986 was passed largely in response to which eventHow many of the world's 36 biodiversity hotspots are located in India?Biodiversity is typically classified into THREE levels. Which is the correct set?In a typical ecosystem, decomposers (fungi, bacteria) primarily serve to:In a food chain, what percentage of energy roughly transfers from one trophic level to theAn ecosystem is best defined as:Which one of the following is not a site for in-situ method of conservation of flora?Which one of the following terms describes not only the physical space occupied by an orga