અર્થતંત્રમાં નાણાં ગુણક (મની મલ્ટિપ્લાયર) નીચેનામાંથી શેના કારણે વધે છે?

જવાબ: C. લોકોમાં બેંકિંગની આદતમાં વધારો થવાથી નાણાં ગુણક વધે છે. નાણાં ગુણક (m) એ વ્યાપક નાણાં પુરવઠા (M3) અને મોનેટરી બેઝ (M0) નો ગુણોત્તર છે: m = M3/M0. તે દર્શાવે છે કે હાઈ-પાવર્ડ મનીના એકમ દીઠ વાણિજ્યિક બેંક ધિરાણનું કેટલું વિસ્તરણ થઈ શકે છે. પ્રમાણભૂત નાણાં ગુણકનું સૂત્ર: m = (1 + c) / (c + r), જ્યાં c = ચલણ-થાપણ ગુણોત્તર (કરન્સી-ટુ-ડિપોઝિટ રેશિયો) અને r = અનામત-થાપણ ગુણોત્તર (CRR + SLR + અતિરિક્ત અનામત). ગુણક વધવા માટે, ક્યાં તો c (ચલણ ગુણોત્તર) અથવા r (અનામત ગુણોત્તર) ઘટવો જોઈએ. (C) સાચો. બેંકિંગ આદતમાં વધારાનો અર્થ એ છે કે લોકોના નાણાં હાથમાં રોકડ સ્વરૂપે રહેવાને બદલે બેંક થાપણોમાં વધુ રાખવામાં આવે છે. આ ચલણ-થાપણ ગુણોત્તર (c) ઘટાડે છે, જે નાણાં ગુણકમાં વધારો કરે છે. બેંકિંગ પ્રણાલીમાં વધુ નાણાં હોવાનો અર્થ એ છે કે બેંકો વધુ ધિરાણ આપી શકે છે અને આંશિક અનામત બેંકિંગ દ્વારા વધુ ડિપોઝિટ મની સર્જી શકે છે. આ પાઠ્યપુસ્તક આધારિત ઉત્તર છે. અન્ય વિકલ્પો કેમ ખોટા છે: (A) ઊંચો CRR — બેંકોએ RBI પાસે વધુ અનામત રાખવી પડે છે, જેથી ધિરાણપાત્ર ભંડોળ ઘટે છે, અને ગુણક ઘટે છે. વિપરીત દિશા. (B) ઊંચો SLR — બેંકોએ પ્રવાહી અસ્કયામતો (સરકારી જામીનગીરીઓ) માં વધુ રોકાણ રાખવું પડે છે, જેથી ધિરાણ સર્જન ક્ષમતા ઘટે છે, અને ગુણક ઘટે છે. વિપરીત દિશા. (D) વધુ વસ્તી — તેની ગુણક પર કોઈ સીધી યાંત્રિક અસર થતી નથી. વસ્તી વૃદ્ધિ નાણાંની માંગને અસર કરી શકે છે પરંતુ તે પોતે ગુણક વધારતી નથી. સ્ત્રોત: અભ્યાસક્રમ મેક્રોઇકોનોમિક્સ પ્રકરણ 'નાણું અને બેંકિંગ'.