এখন অৰ্থনীতিত মুদ্ৰা গুণক (money multiplier) তলৰ কোনটোৰ ফলত বৃদ্ধি পায়?

উত্তৰ: C। জনসাধাৰণৰ বেংক ব্যৱহাৰৰ অভ্যাস বৃদ্ধিৰ সৈতে মুদ্ৰা গুণক বৃদ্ধি পায়। মুদ্ৰা গুণক (m) হৈছে ব্যাপক মুদ্ৰা যোগান (M3) আৰু মুদ্ৰা ভিত্তি (M0)-ৰ অনুপাত: m = M3/M0। ই সূচায় যে উচ্চ-ক্ষমতাসম্পন্ন মুদ্ৰাৰ প্ৰতিটো এককৰ বিপৰীতে বাণিজ্যিক বেংকৰ কিমান ঋণ সম্প্ৰসাৰণ বাহাল ৰাখিব পৰা যায়। মান্য মুদ্ৰা গুণকৰ সূত্ৰ: m = (1 + c) / (c + r), য'ত c = মুদ্ৰা-আমানত অনুপাত (currency-to-deposit ratio) আৰু r = সংৰক্ষণ-আমানত অনুপাত (reserve-to-deposit ratio: CRR + SLR + অতিৰিক্ত সংৰক্ষণ)। গুণকটো বৃদ্ধি হ'বলৈ হ'লে c (মুদ্ৰাৰ অনুপাত) অথবা r (সংৰক্ষণ অনুপাত) হ্ৰাস পাব লাগিব। (C) শুদ্ধ। বেংক ব্যৱহাৰৰ অভ্যাস বৃদ্ধিৰ অৰ্থ হ'ল জনসাধাৰণৰ অধিক ধন হাতত নগদ হিচাপে ৰখাৰ পৰিৱৰ্তে বেংক আমানত হিচাপে জমা ৰখা হয়। ইয়াৰ ফলত মুদ্ৰা-আমানত অনুপাত (c) হ্ৰাস পায়, যাৰ ফলত মুদ্ৰা গুণক বৃদ্ধি পায়। বেংকিং ব্যৱস্থাত অধিক ধন থকাৰ অৰ্থ হ'ল বেংকসমূহে অধিক ঋণ দিব পাৰে আৰু ভগ্নাংশ সংৰক্ষণ বেংকিং ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে অধিক আমানত মুদ্ৰা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। এয়া পাঠ্যপুথিৰ নিৰ্দিষ্ট উত্তৰ। অন্যান্য বিকল্পসমূহ কিয় ভুল: (A) উচ্চতৰ CRR — ইয়াৰ বাবে বেংকসমূহে আৰবিআইৰ (RBI) ওচৰত অধিক সংৰক্ষণ ৰখা প্ৰয়োজন হয়, যাৰ ফলত ঋণ প্ৰদানযোগ্য পুঁজি হ্ৰাস পায় আৰু গুণক হ্ৰাস পায়। বিপৰীত দিশ। (B) উচ্চতৰ SLR — ইয়াৰ বাবে বেংকসমূহে তৰল সম্পত্তিত (চৰকাৰী প্ৰতিভূতি) অধিক বিনিয়োগ কৰা প্ৰয়োজন হয়, যাৰ ফলত ঋণ সৃষ্টিৰ ক্ষমতা হ্ৰাস পায় আৰু গুণক হ্ৰাস পায়। বিপৰীত দিশ। (D) অধিক জনসংখ্যা — মুদ্ৰা গুণকৰ ওপৰত ইয়াৰ কোনো প্ৰত্যক্ষ যান্ত্ৰিক প্ৰভাৱ নাই। জনসংখ্যা বৃদ্ধিয়ে মুদ্ৰাৰ চাহিদাত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে কিন্তু ই নিজেই গুণক বৃদ্ধি নকৰে। উৎস: পাঠ্যক্ৰম সমষ্টিবাদী অৰ্থনীতি অধ্যায় 'মুদ্ৰা আৰু বেংক ব্যৱস্থা'।