ଭାରତରେ, ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ମୂଲ୍ୟ ସ୍ଥିରତା ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ଦାୟୀ?

ଉତ୍ତର: D. ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ମୂଲ୍ୟ ସ୍ଥିରତା ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ RESERVE BANK OF INDIA ଦାୟୀ। ବିକାଶର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖି ମୂଲ୍ୟ ସ୍ଥିରତା ବଜାୟ ରଖିବା (MAINTAIN PRICE STABILITY) ହେଉଛି RBI ର ମୁଦ୍ରାନୀତିର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ (PRIMARY OBJECTIVE), ଯାହା RBI Act 1934 (Section 45ZA, 2016 ରେ ସଂଶୋଧିତ) ରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। RBI Act ରେ CPI ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ଦ୍ୱାରା ପରିମାପିତ 4% ର ଏକ ନମନୀୟ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ଲକ୍ଷ୍ୟ (ସହନଶୀଳତା ସୀମା plus or minus 2%, ଅର୍ଥାତ୍ 2-6%) ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ପ୍ରତି ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ସହିତ ମିଳିତ ଭାବେ ସହମତ ହୋଇଥାଏ। RBI Act ଅଧୀନରେ ଗଠିତ MONETARY POLICY COMMITTEE (MPC), ଏହି ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ନୀତିଗତ ରେପୋ ହାର (policy repo rate) ସ୍ଥିର କରେ। MPC ରେ 6 ଜଣ ସଦସ୍ୟ ଥାଆନ୍ତି (ଗଭର୍ଣ୍ଣରଙ୍କ ସମେତ RBI ରୁ 3 ଜଣ, ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମନୋନୀତ 3 ଜଣ ବାହ୍ୟ ସଦସ୍ୟ)। ଅନ୍ୟ ବିକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ: (A) Department of Consumer Affairs ଉପଭୋକ୍ତା ସୁରକ୍ଷା ଆଇନ ପରିଚାଳନା କରେ। (B) Expenditure Management Commission (Bimal Jalan, 2014) ଖର୍ଚ୍ଚ ଉପରେ ସୁପାରିଶ କରିଥିଲା କିନ୍ତୁ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଏହାର କୌଣସି ଭୂମିକା ନାହିଁ। (C) Financial Stability and Development Council (FSDC) ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିରତା ଉପରେ ନିୟାମକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷା କରେ, ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ଉପରେ ନୁହେଁ। Source: RBI Act 1934 (as amended 2016) / Monetary Policy Framework Agreement 2015।