ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ଗାଣ୍ଡିକୋଟା କ୍ୟାନିୟନ୍ (ଗଣ୍ଡ) ନିମ୍ନଲିଖିତ କେଉଁ ନଦୀ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା?

ଉତ୍ତର: C. ପେନ୍ନାର୍ ନଦୀ ଗାଣ୍ଡିକୋଟା କ୍ୟାନିୟନ୍ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା। ଗାଣ୍ଡିକୋଟା କ୍ୟାନିୟନ୍ (କେତେକ ସମୟରେ 'ଭାରତର ଗ୍ରାଣ୍ଡ୍ କ୍ୟାନିୟନ୍' କୁହାଯାଏ) ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର କାଡାପା ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ। ପେନ୍ନାର୍ (ପେନ୍ନା) ନଦୀ ଏର୍ରାମାଲା ପର୍ବତମାଳାକୁ କାଟି ଏକ ଖାଡ଼ା ପଥର କାନ୍ଥ ବିଶିଷ୍ଟ ଗଭୀର ଗଣ୍ଡ (gorge) ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ତ୍ରୟୋଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଗାଣ୍ଡିକୋଟା ଦୁର୍ଗ ଏହି କ୍ୟାନିୟନର ଧାର ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ। ପେନ୍ନାର୍ ନଦୀ କର୍ଣ୍ଣାଟକର ନନ୍ଦୀ ପାହାଡ଼ରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ଦେଇ ପୂର୍ବ ଆଡ଼କୁ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ଗାଣ୍ଡିକୋଟା ଠାରେ ଥିବା ଏହାର କ୍ୟାନିୟନ୍ ମଧ୍ୟ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ କ୍ଷୟଜନିତ ସ୍ଥଳରୂପ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ଭୌଗୋଳିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅନ୍ୟ ବିକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ଭୁଲ: (A) କାବେରୀ କର୍ଣ୍ଣାଟକରୁ ବାହାରି କର୍ଣ୍ଣାଟକ ଏବଂ ତାମିଲନାଡୁ ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ — ଏଥିରେ ଜଳପ୍ରପାତ ରହିଛି କିନ୍ତୁ ଗାଣ୍ଡିକୋଟା କ୍ୟାନିୟନ୍ କାବେରୀ ଉପରେ ନାହିଁ। (B) ମଞ୍ଜିରା ଗୋଦାବରୀର ଏକ ଉପନଦୀ, ଏହା ଗାଣ୍ଡିକୋଟା କ୍ୟାନିୟନ୍ ସୃଷ୍ଟି କରେ ନାହିଁ। (D) ତୁଙ୍ଗଭଦ୍ରା ଅନ୍ୟ ଉପତ୍ୟକା (ହାମ୍ପି ଅଞ୍ଚଳ) ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ କିନ୍ତୁ ଗାଣ୍ଡିକୋଟା ଏହା ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ ନୁହେଁ। ଉତ୍ସ: ଭାରତୀୟ ଭୂତାତ୍ତ୍ୱିକ ସର୍ବେକ୍ଷଣ (GSI) / ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଭାରତ: ଭୌତିକ ପରିବେଶ ଅଧ୍ୟାୟ 3 (ଜଳ ନିଷ୍କାସନ ପ୍ରଣାଳୀ)।