खालील पिकांपैकी, मिथेन आणि नायट्रस ऑक्साइड या दोन्हींचा सर्वात महत्त्वाचा मानववंशजन्य (anthropogenic) स्त्रोत कोणता आहे?

Answer: B. सूचीबद्ध पिकांमध्ये RICE हा मिथेन आणि नायट्रस ऑक्साइड या दोन्हींचा सर्वात महत्त्वाचा मानववंशजन्य स्त्रोत आहे. RICE PADDY FIELDS हे दोन्ही वायूंचे पीक-आधारित सर्वात मोठे स्त्रोत आहेत: **METHANE (CH4):** पाण्याने भरलेली भाताची खाचरे जमिनीत अनॉक्सी (anaerobic) परिस्थिती निर्माण करतात जेथे मिथेनोजेनिक आर्किआ सेंद्रिय पदार्थांचे विघटन करतात, ज्यामुळे मिथेन तयार होतो. भातशेती जागतिक मानववंशजन्य मिथेन उत्सर्जनात सुमारे 11-12% आणि सर्व जागतिक GHG उत्सर्जनात 1.5% वाटा उचलते. NITROUS OXIDE (N2O): भातशेतीमध्ये नायट्रोजन खतांचा मोठ्या प्रमाणावर होणारा वापर (अनॉक्सी परिस्थितीसह) नायट्रीकरण-विनायट्रीकरण चक्रांना चालना देतो, ज्यामुळे N2O हा शक्तिशाली हरितगृह वायू बाहेर पडतो (100 वर्षांमध्ये CO2 पेक्षा 273x पट अधिक शक्तिशाली). इतर पर्याय: (A) Cotton पाणी आणि कीटकनाशके वापरतो परंतु तो मिथेनचा प्रमुख स्त्रोत नाही. (C) Sugarcane काही प्रमाणात N2O उत्सर्जित करतो परंतु भाताच्या मिथेनच्या प्रमाणाएवढा नाही. (D) Wheat हवेच्या उपस्थितीत (aerobically) पिकवला जातो, ज्यामुळे केवळ अत्यल्प मिथेन तयार होतो N2O चे उत्सर्जन होते परंतु ते भातापेक्षा कमी असते. Source: IPCC AR6 / FAO Climate Change and Food Security reports / syllabus Biology Ch 13.