ડિસેમ્બર 2023 સુધીમાં ભારત સરકાર દ્વારા કેટલા સીમાંકન પંચ (Delimitation Commissions) ની રચના કરવામાં આવી છે?

ઉત્તર: D. ડિસેમ્બર 2023 સુધીમાં ભારતમાં ચાર સીમાંકન પંચોની રચના કરવામાં આવી છે. સીમાંકન પંચ એ વસ્તી ગણતરીના ડેટાના આધારે લોકસભા અને વિધાનસભા મતવિસ્તારોની સરહદો પુનઃનિર્ધારિત કરવા માટે સ્થપાયેલી અર્ધ-ન્યાયિક સંસ્થાઓ છે. અત્યાર સુધીના ચાર પંચો: (1) 1952 — સીમાંકન પંચ અધિનિયમ 1952 હેઠળ પ્રથમ પંચ. (2) 1962 — 1961 ની વસ્તી ગણતરી પછી બીજું પંચ. (3) 1972 — 1971 ની વસ્તી ગણતરી પછી ત્રીજું પંચ. (4) 2002 — સીમાંકન અધિનિયમ 2002 હેઠળ ચોથું પંચ, જેનું કાર્ય 2008 માં પૂર્ણ થયું હતું. પાંચમું પંચ 2020 માં ખાસ કરીને જમ્મુ અને કાશ્મીર કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ અને ઉત્તરપૂર્વીય રાજ્યો (આસામ, અરુણાચલ પ્રદેશ, મણિપુર, નાગાલેન્ડ) માટે રચવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ તે રાષ્ટ્રીય પંચને બદલે પ્રાદેશિક મર્યાદિત-ક્ષેત્રનું પંચ છે. ડિસેમ્બર 2023 સુધી સત્તાવાર સ્રોતોમાં દર્શાવવામાં આવેલી પ્રમાણભૂત સંખ્યા ચાર જ રહે છે. સ્રોત: અભ્યાસક્રમ Indian Constitution at Work પ્રકરણ 3 (Election and Representation) / ભારતીય ચૂંટણી પંચ.